Η δύναμη της σωστής λέξης

Η δύναμη της σωστής λέξης

Η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο με το οποίο μιλάμε ή γράφουμε. Είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνουμε τη σκέψη μας, εκφράζουμε τα συναισθήματά μας και επικοινωνούμε με τους άλλους.

Κάθε λέξη που επιλέγουμε έχει σημασία. Μια λέξη μπορεί να κάνει μια σκέψη πιο καθαρή, μια περιγραφή πιο ζωντανή ή ένα επιχείρημα πιο πειστικό. Αντίθετα, μια αόριστη ή λανθασμένη λέξη μπορεί να θολώσει αυτό που θέλουμε να πούμε.

Γι’ αυτό η σωστή επιλογή λέξεων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι βασικό στοιχείο της καλής έκφρασης.

Οι λέξεις δίνουν μορφή στη σκέψη

Πριν εκφράσουμε μια ιδέα, πρέπει πρώτα να την κατανοήσουμε. Οι λέξεις μάς βοηθούν να βάλουμε τάξη σε αυτό που έχουμε μέσα στο μυαλό μας.

Όταν γνωρίζουμε περισσότερες λέξεις, μπορούμε να διακρίνουμε περισσότερες αποχρώσεις νοήματος. Δεν λέμε απλώς ότι κάποιος είναι «καλός». Μπορούμε να πούμε ότι είναι ευγενικός, γενναιόδωρος, διακριτικός, συμπονετικός ή ακέραιος.

Κάθε μία από αυτές τις λέξεις δίνει διαφορετική πληροφορία. Όσο πιο ακριβής είναι η λέξη, τόσο πιο καθαρή γίνεται και η σκέψη.

Το πλούσιο λεξιλόγιο δεν είναι επίδειξη

Πολλές φορές πιστεύουμε ότι το πλούσιο λεξιλόγιο σημαίνει δύσκολες ή εντυπωσιακές λέξεις. Αυτό δεν είναι απαραίτητα σωστό.

Η καλή χρήση της γλώσσας δεν φαίνεται από το πόσο περίπλοκα μιλάμε, αλλά από το πόσο εύστοχα εκφραζόμαστε. Η σωστή λέξη δεν είναι πάντα η πιο σπάνια. Είναι εκείνη που ταιριάζει καλύτερα στο νόημα που θέλουμε να αποδώσουμε.

Ο στόχος δεν είναι να εντυπωσιάσουμε. Ο στόχος είναι να γίνουμε κατανοητοί με ακρίβεια και ουσία.

Η σωστή λέξη κάνει τον λόγο πιο ζωντανό

Στη λογοτεχνία, στην έκθεση, στην αφήγηση και στην καθημερινή επικοινωνία, οι λέξεις μπορούν να δημιουργήσουν εικόνες.

Για παράδειγμα, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο:

Το σπίτι ήταν ωραίο.

και στο:

Το σπίτι ήταν φωτεινό, ζεστό και φιλόξενο.

Η δεύτερη διατύπωση δεν δίνει απλώς περισσότερες πληροφορίες. Δημιουργεί ατμόσφαιρα. Βοηθά τον αναγνώστη να φανταστεί καλύτερα αυτό που περιγράφεται.

Αυτή είναι η δύναμη της γλώσσας: μπορεί να μετατρέψει μια απλή πληροφορία σε εικόνα, συναίσθημα και εμπειρία.

Η ακρίβεια στον λόγο βοηθά και στην επικοινωνία

Η σωστή χρήση των λέξεων δεν αφορά μόνο το γράψιμο. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε καθημερινά.

Όταν εκφραζόμαστε με ακρίβεια, μειώνονται οι παρεξηγήσεις. Οι άλλοι καταλαβαίνουν καλύτερα τι σκεφτόμαστε, τι νιώθουμε και τι ζητάμε.

Αυτό έχει σημασία σε κάθε σχέση: στο σχολείο, στην οικογένεια, στη φιλία, στην εργασία. Η γλώσσα μπορεί να χτίσει γέφυρες, αλλά μπορεί και να δημιουργήσει απόσταση, όταν χρησιμοποιείται πρόχειρα ή βιαστικά.

Πώς καλλιεργείται το λεξιλόγιο;

Το λεξιλόγιο δεν εμπλουτίζεται μόνο με αποστήθιση. Καλλιεργείται κυρίως μέσα από την επαφή με τη γλώσσα.

Η ανάγνωση βιβλίων, άρθρων και ποιοτικών κειμένων βοηθά πολύ. Το ίδιο και η συνειδητή παρατήρηση των λέξεων: να σταματάμε σε μια άγνωστη λέξη, να αναζητούμε τη σημασία της, να προσπαθούμε να τη χρησιμοποιήσουμε σωστά.

Χρήσιμη είναι επίσης η εξάσκηση στη γραφή. Όσο περισσότερο γράφουμε, τόσο καλύτερα μαθαίνουμε να επιλέγουμε λέξεις, να διορθώνουμε ασάφειες και να κάνουμε τον λόγο μας πιο καθαρό.

Η γλώσσα θέλει φροντίδα

Η γλώσσα είναι ζωντανή. Αλλά για να την χρησιμοποιούμε καλά, χρειάζεται φροντίδα. Δεν αρκεί να ξέρουμε πολλές λέξεις. Χρειάζεται να καταλαβαίνουμε τη σημασία τους, το ύφος τους και το πού ταιριάζουν.

Άλλη λέξη χρειάζεται σε ένα επίσημο κείμενο, άλλη σε μια προσωπική επιστολή, άλλη σε μια λογοτεχνική περιγραφή και άλλη σε μια καθημερινή συζήτηση.

Η γλωσσική καλλιέργεια είναι ακριβώς αυτό: να μαθαίνουμε όχι μόνο τι σημαίνει μια λέξη, αλλά και πώς, πότε και γιατί τη χρησιμοποιούμε.

Συμπέρασμα

Η σωστή λέξη έχει δύναμη. Μπορεί να φωτίσει μια σκέψη, να δώσει ακρίβεια σε ένα επιχείρημα, να δημιουργήσει εικόνες και να κάνει την επικοινωνία πιο ουσιαστική.

Όσο περισσότερο φροντίζουμε τη γλώσσα μας, τόσο καλύτερα μπορούμε να εκφράσουμε τον εαυτό μας. Και όσο καλύτερα εκφραζόμαστε, τόσο πιο καθαρά μπορούμε να σκεφτούμε, να κατανοήσουμε και να επικοινωνήσουμε.

Η γλώσσα δεν είναι απλώς κάτι που χρησιμοποιούμε. Είναι κάτι που μας διαμορφώνει.